Sektori i ndërtimit në Kosovë mbetet mjedisi më i rrezikshëm për punëtorët, me një model të përsëritur të aksidenteve fatale dhe lëndimeve që shumë i përshkruajnë si një "krizë e heshtur". Pavarësisht raportimit të vazhdueshëm mediatik për koston njerëzore të këtyre incidenteve, sektori vazhdon të përballet me sfida të mëdha sa i përket standardeve bazë të sigurisë.
Pengesat sistemike ndaj sigurisë
Raportet hetimore dhe avokatët e të drejtave të punëtorëve kanë identifikuar tre shkaktarë kryesorë pas këtyre tragjedive në vendin e punës:
- Punësimi informal: Një përqindje e konsiderueshme e fuqisë punëtore operon pa kontrata formale, duke i lënë punëtorët pa mbrojtje ligjore, sigurime shëndetësore ose qasje në kompensim.
- Neglizhimi i protokolleve të sigurisë: Shumë kantiere ndërtimi dështojnë të zbatojnë masat bazë të shëndetit dhe sigurisë në punë (SSHP), siç janë pajisjet mbrojtëse dhe masat mbrojtëse strukturore.
- Mungesa e mbikëqyrjes rregullatore: Ekziston një thirrje e vazhdueshme për mbikëqyrje më të fuqishme institucionale për të siguruar që menaxherët e kantiereve të mbajnë përgjegjësi për shkeljet e sigurisë.
"Këto nuk janë thjesht 'aksidente'; ato janë rezultat i neglizhencës sistematike ku fitimi prioritizohet mbi jetën e njeriut," thekson një ekspert kryesor për të drejtat e punëtorëve në rajon.
Kërkesë për reformë institucionale
Vazhdimësia e këtyre incidenteve ka nxitur një debat publik për domosdoshmërinë e zbatimit më të rreptë të ligjeve ekzistuese të punës. Që nga fillimi i qershorit 2026, aktivistët po kërkojnë që Ministria e Punës dhe autoritetet përkatëse komunale të rrisin frekuencën dhe rigorozitetin e inspektimeve në kantiere.
Pa një ndryshim rrënjësor në mënyrën se si rregullohet dhe monitorohet siguria në ndërtim, ekspertët paralajmërojnë se rreziku për punëtorët do të mbetet i papranueshëm, duke i lënë familjet të përballen me pasojat shkatërruese të tragjedive të parandalueshme në vendin e punës.
