Astronomët që përdorin teleskopin hapësinor James Webb (JWST) kanë zbuluar një shufër yjore gjigante në galaktikën e largët GN20, e vëzhguar vetëm 1,5 miliardë vjet pas Shpërthimit të Madh. Ky zbulim po sfidon teoritë ekzistuese mbi formimin dhe evolucionin e galaktikave në universin e hershëm.
Shufrat yjore janë struktura të zgjatura me yje që shtrihen në qendër të galaktikave dhe luajnë rol kyç në evolucionin e tyre. Ato drejtojnë gazin drejt bërthamës, duke nxitur formimin e yjeve dhe ushqyer vrimat e zeza qendrore. Edhe galaktika jonë, Rruga e Qumështit, përmban një strukturë të tillë.
Sipas modeleve tradicionale, universi i hershëm ishte shumë i pasur me gaz, gjë që mendohej se pengonte ose vononte krijimin e këtyre strukturave. Për më tepër, besohej se shufrat yjore kërkonin miliarda vite për t’u zhvilluar. Prandaj, zbulimi i një shufre me gjatësi rreth shtatë kiloparsekë në GN20 ka habitur komunitetin shkencor.
Falë instrumenteve MIRI dhe NIRCam të JWST-së, studiuesit arritën të depërtojnë përmes reve të dendura të pluhurit kozmik për të hartuar strukturën e brendshme të galaktikës. Vëzhgimet e kryera gjithashtu nga Northern Extended Millimeter Array (NOEMA) treguan një përputhje të fortë midis shufrës së yjeve dhe asaj të pluhurit, duke dëshmuar lidhjen e ngushtë midis yjeve, gazit dhe pluhurit.
Shkencëtarët besojnë se gazi shumë turbulent në brendësi të galaktikës ka luajtur rol vendimtar në stabilizimin dhe rritjen e shpejtë të kësaj strukture. Kjo sugjeron se galaktikat e hershme mund të kenë zhvilluar organizim kompleks shumë më shpejt sesa mendohej më parë.
