Kryetari i Kuvendit të Maqedonisë së Veriut, Afrim Gashi, ka rinisur debatin kombëtar mbi barazinë gjuhësore, duke deklaruar se gjuha shqipe ende nuk ka arritur një status të barazisë funksionale me gjuhën maqedonase. Komentet e tij vijnë në një kohë të tensioneve të vazhdueshme lidhur me zbatimin e Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve.

Shqetësimet kryesore

Gjatë fjalimit të tij, Gashi theksoi se përderisa korniza kushtetuese mundëson përdorimin e gjuhëve që fliten nga të paktën 20% e popullsisë, realiteti i përditshëm në institucionet shtetërore është ndryshe. Çështjet kryesore të identifikuara përfshijnë:

  • Rezistenca institucionale: Refuzimi i vazhdueshëm nga organe të ndryshme shtetërore për të zhvilluar procese administrative, si provimet e jurisprudencës, në gjuhën shqipe.
  • Boshllëqet në zbatim: Zbatimi jo i qëndrueshëm i ligjit nëpër ministri të ndryshme, duke krijuar një përvojë të fragmentuar për qytetarët shqipfolës.
  • Pabarazia funksionale: Mungesa e burimeve dhe vullnetit politik për të siguruar që të gjitha shërbimet publike të jenë vërtet dygjuhësore, siç parashikohet nga Marrëveshja e Ohrit.

"Gjendja aktuale e përdorimit të gjuhës nuk pasqyron një nivel të barazisë së vërtetë dhe funksionale. Ne shohim barriera të vazhdueshme institucionale që pengojnë trajtimin e shqipes me të njëjtin peshë si maqedonishtja në sferat tona publike dhe gjyqësore," deklaroi Gashi.

Konteksti politik

Statusi i gjuhës shqipe mbetet një nga temat më të ndjeshme në politikën e Maqedonisë së Veriut. Që nga miratimi i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve, vendi është përballur me sfida komplekse në integrimin e dygjuhësisë në gjyqësor, polici dhe administratën e përgjithshme. Përderisa partitë politike shqiptare vazhdojnë të kërkojnë përdorimin e plotë dhe të pakufizuar të gjuhës, disa fraksione politike argumentojnë se zbatimet aktuale tejkalojnë mandatet kushtetuese ose krijojnë ngarkesa administrative të panevojshme. Që nga qershori i vitit 2026, kjo çështje mbetet një pikë kryesore e debatit në diskursin legjislativ dhe publik të vendit.